Το γεφύρι της Πλάκας, που γεφυρώνει τον ποταμό Άραχθο και συνδέει τα Τζουμέρκα με τα Κατσανοχώρια, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα και πιο εμβληματικά μνημεία της ελληνικής λαϊκής αρχιτεκτονικής. Χτίστηκε το 1866 από τον ξακουστό πρωτομάστορα Κωνσταντίνο Μπεκά, μετά από δύο προηγούμενες αποτυχημένες προσπάθειες, και ξεχωρίζει για τις εντυπωσιακές του διαστάσεις: με άνοιγμα κάμαρας 40 μέτρα και ύψος 21 μέτρα, αποτελεί το μεγαλύτερο μονότοξο γεφύρι των Βαλκανίων και το τρίτο μεγαλύτερο στην Ευρώπη. Πέρα από την αρχιτεκτονική του αξία, το γεφύρι κουβαλά τεράστια ιστορική κληρονομιά, καθώς υπήρξε το φυσικό σύνορο της Ελλάδας με την Οθωμανική Αυτοκρατορία από το 1881 έως το 1912, ενώ εκεί υπογράφηκε στις 29 Φεβρουαρίου 1944 η ιστορική «Συμφωνία της Πλάκας» για την κοινή δράση των αντιστασιακών οργανώσεων ΕΛΑΣ και ΕΔΕΣ. Την 1η Φεβρουαρίου 2015, μετά από μια σφοδρή κακοκαιρία και ιστορικά ύψη πλημμύρας του Αράχθου, το κεντρικό τόξο του γεφυριού κατέρρευσε. Ωστόσο, μέσα από ένα υποδειγματικό και διεθνώς αναγνωρισμένο έργο αναστήλωσης που ολοκληρώθηκε το 2020, το γεφύρι ξαναχτίστηκε με την ίδια ακριβώς παραδοσιακή τεχνική και με τις αυθεντικές πέτρες που ανασύρθηκαν από το ποτάμι, στεκόμενο ξανά σήμερα ως σύμβολο της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ηπείρου.
Η Ιερά Μονή Γεννήσεως της Θεοτόκου Μουχουστίου, χτισμένη σε μια κατάφυτη πλαγιά σε απόσταση αναπνοής από το ιστορικό γεφύρι της Πλάκας, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μεταβυζαντινά μνημεία των Τζουμέρκων. Αν και η παράδοση τοποθετεί την ίδρυσή της στον 13ο ή 14ο αιώνα, η σημερινή μορφή του συγκροτήματος ανάγεται στον 17ο αιώνα, με το καθολικό να έχει ανακαινιστεί εκ βάθρων το 1663, σύμφωνα με τη σωζόμενη κτητορική επιγραφή. Αρχιτεκτονικά, το καθολικό της μονής παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον: ανήκει στον τύπο του εγγεγραμμένου σταυροειδούς ναού με τρούλο και ανυψωμένο εγκάρσιο κλίτος, ο οποίος συνδυάζει στοιχεία της τοπικής ηπειρωτικής ναοδομίας. Η κατασκευή είναι εξολοκλήρου λιθόκτιστη, με τη στέγη καλυμμένη από τις παραδοσιακές γκρίζες σχιστολιθικές πλάκες. Στο εσωτερικό του ναού διασώζεται ένας εξαιρετικός και πλήρης ζωγραφικός διάκοσμος, ο οποίος φιλοτεχνήθηκε το 1694 από τους ξακουστούς Καλαρρυτινούς ζωγράφους (αδελφούς Μιχαήλ και Κωνσταντίνο). Οι τοιχογραφίες αυτές ξεχωρίζουν για την εκφραστικότητα και τη λεπτομέρειά τους, ακολουθώντας τα πρότυπα της μεταβυζαντινής σχολής της Βορειοδυτικής Ελλάδας. Το μοναστήρι, το οποίο κατά το παρελθόν διέθετε μεγάλη περιουσία και λειτούργησε ως πνευματικό και επαναστατικό κέντρο της περιοχής, έχει αναστηλωθεί προσεκτικά από την Αρχαιολογική Υπηρεσία, διατηρώντας αναλλοίωτη την αυθεντική αρχιτεκτονική και ιστορική του ταυτότητα.
Ι.Μ. Γεννήσεως της Θεοτόκου Μουχουστίου:
Τέλος και τω Θεώ δόξα.
